Leds vinden hun weg naar openbare verlichting
  • Artikel

Leds vinden hun weg naar openbare verlichting

Leds, dus. Geen mirakeloplossing, maar toch een technologie in constante evolutie die stilaan onvermijdelijk wordt. Het lampenpark van Sibelga bestaat vandaag voor 95,4% uit lampen van het meest efficiënte type (cijfers 2017). Die zijn net zo efficiënt als de huidige generatie leds.  Halsoverkop starten met de systematische vervanging van de installaties is dus nergens voor nodig. Toch willen we voorbereid zijn en daarbij rekening houden met alle problemen die opduiken. 

Een onafwendbare technologische evolutie

De fabrikanten hebben massaal ingezet op leds. Om mee te zijn met de evolutie die we doormaken, natuurlijk, maar ze worden er ook toe aangezet door de huidige en toekomstige Europese Ecodesign-richtlijnen. En dat maakt dat het binnenkort onmogelijk zal zijn om nog iets anders aan te kopen ... waardoor er geen andere keuze is dan leds. 

Tal van uitdagingen

Op technisch vlak, is het zo dat ledverlichtingstoestellen moeilijker te herstellen zijn dan de huidige toestellen. Vandaag zijn de meeste problemen verholpen na één interventie van het personeel of de aannemers van Sibelga op het terrein. Doorgaans gaat het zo: we vervangen het, makkelijk verwijderbare en gestandaardiseerde, defecte onderdeel door een identieke component. Om ledverlichtingstoestellen te herstellen zullen dan weer meerdere opeenvolgende interventies nodig zijn, en soms zal het toestel zelfs naar de fabriek teruggestuurd moeten worden.  Wat de elektronica betreft, komt daar nog bij dat bepaalde componenten voortaan geherprogrammeerd moeten worden. De te voorziene logistieke keten voor het hele traject dat de verschillende verlichtingstoestellen afleggen tussen de wegneming en het opnieuw installeren op de oorspronkelijke plaats, is ook niet niks. Op logistiek vlak staan we dus ook voor een uitdaging.  En dan hebben we het nog niet gehad over het IT-aspect: de evoluties die aangebracht moeten worden in de IT-databases om het park met installaties te beheren.

Bijkomende kosten

Sibelga schat de levensduur van ledverlichtingstoestellen momenteel op 15 jaar. Voor de traditionele verlichtingstoestellen ligt dat op 25 jaar. De lichtpunten zullen dus sneller vervangen moeten worden om het net in goede staat te houden.  Daar komt nog bij dat de gemiddeld kost voor die types € 195 hoger ligt dan voor de verlichtingstoestellen met traditionele technologie. Voor de designverlichtingstoestellen van kleine formaten, is het bovendien nodig voor het temperatuurbeheer om het vermogen van het toestel te beperken. Zo stelde Sibelga voor een aantal projecten vast dat er 2 à 3 keer meer verlichtingstoestellen (met een lager vermogen, dat wel) geïnstalleerd moesten worden om de normen op het vlak van lichtniveau te halen. 

En het onderhoud?

Veel leveranciers pakken er graag mee uit dat er tijdens de levensduur van ledtoestellen geen onderhoud nodig is, terwijl de lamp van de huidige verlichtingstoestellen om de 3 of 4 jaar vervangen moet worden. Daarbij wordt voorbijgegaan aan de reële vervuiling van het verlichtingstoestel. Testen op het terrein hebben aangetoond, zowel bij Sibelga als bij de andere DNB's, dat een regelmatige reiniging nodig is. Idealiter zal dat om de 4 jaar gebeuren.

Problemen die we niet zien

... of toch niet met het blote oog. Met de huidige lampen is het eenvoudig: ze werken, of ze knipperen, of ze werken niet. Dat zien we in één oogopslag. Ledverlichtingstoestellen bestaan uit een geheel van diodes. Het kan dus dat de ene diode werkt en de andere niet, zonder dat we het merken.  Toch moet Sibelga een bepaalde lichtstroom garanderen. Daarom is een 'Intelligent Street Lighting'*-systeem nodig. Zo'n systeem geeft een waarschuwing als een verlichtingstoestel niet langer de verwachte lichtkwaliteit levert.  Het waakzame oog van de omwonenden is dus niet meer voldoende.

Kleurtinten

De meeste ledverlichtingstoestellen zijn verkrijgbaar in het wit. Die zijn aanzienlijk efficiënter dan de oranje varianten. Dat wil dus zeggen dat het lampenpark vanaf januari 2018, geleidelijk aan volledig wit zal zijn. 

Sibelga treft dus nu al voorbereidingen voor de implementatie van die nieuwe technologie.  Naast de uitgevoerde testen, werken wij ook aan een nieuwe overheidsopdracht waar ook ledverlichtingstoestellen deel van uitmaken. In dat kader moeten wij stevig onderhandelen met de fabrikanten zodat zij zich engageren op het vlak van de prijs, de beschikbaarheid van het gamma, de garanties enz. Wij ontwikkelen een nieuwe IT-applicatie, herzien onze processen en werkmethodes enz. Verder zullen wij ook nog ons personeel en de teams van de onderaannemers moeten opleiden om de leds veralgemeend te kunnen implementeren in onze straten. Dat is voorzien vanaf 2019.

*Communicatiesysteem om het in- en uitschakelen van de openbare verlichting vanop afstand te beheren en informatie te verkrijgen over de toestand van het net. Dat systeem kan werken via draaggolf, radiofrequentie of het gsm-netwerk. Het kan verschillende types sensoren of dimmingscenario's omvatten. 

LED - 2

LED - 4